Wet Arbeid en Zorg (WAZO)

Concepts

Waarom de WAZO?

Marloes bij VGS is zwanger. Thomas heeft net een kind gekregen. Fatima wil haar zieke moeder tijdelijk verzorgen. En Roos heeft een pleegkind opgenomen in haar gezin. Karin krijgt steeds meer verlofaanvragen op haar bureau. Gelukkig kent ze de Wet Arbeid en Zorg (WAZO) van voor naar achter.

De WAZO bundelt alle verlofrechten rondom zwangerschap, bevalling, geboorte, adoptie en zorg in één wet. Het overkoepelende principe: werknemers mogen niet worden gestraft voor het hebben van een gezin of het verlenen van zorg.

Zwangerschapsverlof

Het zwangerschapsverlof is het recht van de vrouwelijke werknemer om vóór de verwachte bevallingsdatum te stoppen met werken.

Zwangerschapsverlof — duur | 6 weken voor bevalling
Verlof begint minimaal 6 weken vóór de uitgerekende datum
Verlof begint uiterlijk 4 weken vóór de uitgerekende datum
(werknemer mag zelf kiezen wanneer ze stopt, tussen 6 en 4 weken)
Uitkering: 100% van het dagloon — betaald door UWV via werkgever
Werkgever schiet voor en declareert bij UWV
---
Bevallingsverlof — duur | Minstens 10 weken ná bevalling
Bevallingsverlof duurt minimaal 10 weken na de bevalling
Als zwangerschapsverlof minder dan 6 weken was (bijv. vroeggeboorte):
bevallingsverlof wordt verlengd zodat totaal minimaal 16 weken is
Uitkering: 100% van het dagloon — betaald door UWV

> EXAMTIP: De totale duur van zwangerschaps- + bevallingsverlof is minimaal 16 weken. Als de zwangerschap eerder eindigt (vroeggeboorte), schuift het bevallingsverlof door zodat de werknemer alsnog 16 weken heeft. Dit is een veelgesteld examenpunt.

Geboorteverlof partner

Vroeger heette dit "vaderschapsverlof" maar het heet nu **geboorteverlof**. Het geldt voor de partner van de persoon die bevallen is.

GEBOORTEVERLOF PARTNER

Eerste week (betaald door werkgever):
- Duur: 1 week (= wekelijkse arbeidsduur in uren)
- Uitkering: 100% van het loon
- Uitbetaler: werkgever
- Opnemen: binnen 4 weken na de geboorte

Aanvullend geboorteverlof (betaald door UWV):
- Duur: maximaal 5 weken
- Uitkering: 70% van het dagloon (via UWV)
- Aanvragen bij: UWV
- Opnemen: binnen 6 maanden na de geboorte
- Werknemer en werkgever spreken datum af

Totaal: maximaal 6 weken verlof voor de partner

Adoptie- en pleegzorgverlof

Adoptieverlof / pleegzorgverlof | Maximaal 6 weken
Voor werknemers die een kind adopteren of als pleegouder opnemen
Duur: maximaal 6 weken verlof rondom opname van het kind
Uitkering: 100% van het dagloon — betaald door UWV
Aanvragen bij werkgever (minimaal 3 weken van tevoren)
Roos bij VGS heeft recht op dit verlof voor haar pleegkind

Ouderschapsverlof

Het ouderschapsverlof is bedoeld voor de opvang en opvoeding van jonge kinderen.

OUDERSCHAPSVERLOF — STRUCTUUR

Totale duur: 26 weken per kind per ouder
Leeftijdsgrens kind: tot 8 jaar

BETAALD DEEL (via UWV):
- Eerste 9 weken: 70% van het dagloon (betaald door UWV)
- Moet worden opgenomen in het eerste levensjaar van het kind
- Aanvragen bij werkgever (2 maanden van tevoren)

ONBETAALD DEEL:
- Resterende 17 weken: geen uitkering van UWV
- Werkgever mag vrijwillig aanvullen (bijv. via cao)
- VGS hoeft geen loon te betalen over onbetaald verlof
- Pensioenopbouw: werkgever en werknemer kunnen eigen regels afspreken

DEELTIJDOUDERSCHAPSVERLOF:
- Verlof mag worden verspreid over de werkweek
- Bijv.: 4 weken volledig verlof of 8 weken halve dagen
- Maximaal gelijktijdig 26 × wekelijkse arbeidsduur uren

> EXAMTIP: Van de 26 weken ouderschapsverlof zijn de eerste 9 weken betaald (70% via UWV), maar alleen als ze in het eerste levensjaar worden opgenomen. De overige 17 weken zijn onbetaald (tenzij de cao of werkgever aanvult).

Kortdurend zorgverlof

Kortdurend zorgverlof | Ziek gezinslid
Voor verzorging van zieke partner, kind of ouder
Duur: maximaal 2× de wekelijkse arbeidsduur per jaar
Recht op: minimaal 70% van het loon (werkgever betaalt)
Cao of arbeidsovereenkomst mag meer loon toekennen
Aanvragen: zo snel mogelijk bij werkgever melden

Voorbeeld: Fatima werkt 32 uur per week. Haar maximum kortdurend zorgverlof is 2 × 32 = 64 uur (= 8 werkdagen van 8 uur).

Langdurend zorgverlof

Langdurend zorgverlof | Ernstig ziek gezinslid
Voor verzorging van ernstig ziek kind, partner of ouder
Duur: maximaal 6× de wekelijkse arbeidsduur per jaar
Uitkering: GEEN — onbetaald (tenzij cao of werkgever aanvult)
Aanvragen: minimaal 2 weken van tevoren bij werkgever
Werkgever kan verlof weigeren bij zwaarwegend bedrijfsbelang

Calamiteitenverlof

Calamiteitenverlof | Plotselinge noodsituatie
Voor plotselinge, onvoorziene noodsituatie
Voorbeelden: ernstig ziek kind, overlijden naaste, vliegtuigongeluk
Duur: zo lang als noodzakelijk (uren tot een dag, zelden langer)
Uitkering: 100% van het loon (werkgever betaalt)
Geen aanvraagprocedure — werknemer meldt zo snel mogelijk

> EXAMTIP: Het verschil tussen calamiteits- en kortdurend zorgverlof: calamiteitenverlof is voor een onverwachte acute situatie (een paar uur/dag, 100% loon). Kortdurend zorgverlof is voor de verzorging van een al zieke naaste (maximaal 2× weekuren, minimaal 70% loon).

Aanvraagprocedure en bescherming

AANVRAAGPROCEDURE WAZO-VERLOF

Zwangerschapsverlof:
- Werkneemster meldt zwangerschap (aanbevolen) en aangevraagde datum verlof
- Minimaal 3 weken vóór gewenste ingangsdatum

Geboorteverlof partner (betaald, 1 week):
- Aanvragen bij werkgever; verlof opnemen binnen 4 weken na geboorte

Aanvullend geboorteverlof (5 weken, UWV):
- Via werkgever aanvragen bij UWV; minimaal 4 weken van tevoren

Ouderschapsverlof:
- Minimaal 2 maanden (8 weken) van tevoren schriftelijk bij werkgever

Adoptie-/pleegzorgverlof:
- Minimaal 3 weken van tevoren aanvragen

Werkgever MAG verlof niet weigeren tenzij er een wet-uitzondering is.
Opzegverbod geldt tijdens WAZO-verlof (zie ch01g).

Missie

STORY: Karin heeft dit jaar drie WAZO-aanvragen gehad bij VGS: Marloes (zwanger), Thomas (geboorteverlof) en Fatima (kortdurend zorgverlof voor zieke moeder). Ze wil een verloftegoed-overzicht in Excel maken voor alle medewerkers, zodat ze per medewerker kan zien welk verlof beschikbaar is en wat de financiële gevolgen zijn voor VGS.

Stap 1 — Bepaal het verloftegoed per medewerker

VERLOFRECHT WAZO PER MEDEWERKER VGS

Medewerker | Uren/week | Zwangerschapsverlof | Geboorteverlof | Kortd. zorgverlof | Ouderschapsverlof
-----------|-----------|---------------------|----------------|-------------------|------------------
Marloes    | 24        | 6-16 wkn (UWV 100%) | n.v.t.         | 2×24=48 uur/jr    | 26×24=624 uur
Thomas     | 40        | n.v.t.              | 1 wk werkgever | 2×40=80 uur/jr    | 26×40=1040 uur
           |           |                     | + 5 wkn UWV 70%|                   |
Fatima     | 32        | n.v.t.              | n.v.t.         | 2×32=64 uur/jr    | 26×32=832 uur
Ahmed      | 40        | n.v.t.              | n.v.t.         | 2×40=80 uur/jr    | 26×40=1040 uur

Stap 2 — Bereken de kosten voor VGS per WAZO-regeling

FINANCIËLE GEVOLGEN VOOR VGS

Marloes — zwangerschapsverlof:
VGS schiet UWV-uitkering voor: 100% dagloon
Wekelijkse kosten voor VGS: bruto weekloon Marloes
(VGS declareert volledig terug bij UWV)
Netto kostenpost voor VGS: nihil (voorfinanciering)

Thomas — geboorteverlof week 1:
VGS betaalt zelf: 100% loon Thomas voor 1 week
= € 2.800 / (40 × 52/12) × 40 uur = € 2.800 / 4,33 weken ≈ € 646 bruto
Aanvullend verlof 5 wkn: UWV betaalt 70% rechtstreeks, geen kostenpost VGS

Fatima — kortdurend zorgverlof (5 dagen):
VGS betaalt minimaal 70% loon
= 5 × 8 uur × uurloon × 70%
Uurloon Fatima: € 2.600 / 173,33 = € 15,00/uur
Kosten voor VGS: 40 uur × € 15,00 × 70% = € 420 bruto

Stap 3 — Maak de Excel-verlofkalender

EXCEL-STRUCTUUR VERLOFKALENDER WAZO

Tabblad per medewerker of medewerker in de rijen:

Kolom A: Medewerker
Kolom B: Type verlof (dropdown WAZO-soorten)
Kolom C: Startdatum verlof
Kolom D: Einddatum verlof (of: berekend op basis van weken)
Kolom E: Verloftegoed in uren (berekend)
Kolom F: Opgenomen uren (handmatig bijhouden)
Kolom G: Restant verloftegoed (E - F)
Kolom H: Betaler (VGS / UWV)
Kolom I: Percentage uitkering

FORMULE VERLOFTEGOED (bijv. kortdurend zorgverlof):
= Uren_per_week * 2

FORMULE EINDDATUM VERLOF (bij zwangerschapsverlof):
= Startdatum + (6 * 7)    [voor 6 weken zwangerschapsverlof]
daarna bevallingsverlof: = Bevallingsdatum + (10 * 7)

Stap 4 — Automatische signalering deadlines

DEADLINE-SIGNALERING IN EXCEL

Waarschuwingen automatisch genereren:
- Zwangerschapsverlof aanvragen: uiterlijk 3 weken voor startdatum
  → Als VANDAAG() > Startdatum - 21: kleur ROOD
- Ouderschapsverlof: minimaal 8 weken van tevoren aanvragen
  → Als VANDAAG() > Startdatum - 56: kleur ROOD
- Geboorteverlof aanvullend: aanvragen ≥4 weken voor startdatum
  → Check ingebouwen in het formulier

Karin bespreekt het overzicht elk kwartaal met de directeur
zodat VGS tijdig kan plannen voor vervanging bij verlof.

Sla op als `VGS_WAZO_verloftegoed_2026.xlsx`.