Zorgverzekeringswet en Wet langdurige zorg
Module 3 — Sociale Zekerheid
Zvw, Wlz en WMO — wie betaalt wat voor welke zorg?
Concepts
Drie lagen in het zorgstelsel
Karin krijgt bij VGS vragen van medewerkers over zorgkosten. Ahmed vraagt waarom hij een eigen risico heeft, terwijl zijn moeder in een verpleeghuis zit en ook een eigen bijdrage betaalt. En een collega met een lichte beperking vraagt hulp bij het aanvragen van huishoudelijke hulp via de gemeente. Er zijn drie aparte regelingen voor drie soorten zorg.
Zvw — Zorgverzekeringswet | Curatieve zorg
Reguliere zorg: huisarts, ziekenhuis, medicijnen, fysiotherapie
Verplicht voor iedereen die in NL woont of werkt
Premie: nominale premie (individu aan verzekeraar) + IAB (werkgever)
Uitvoerder: commerciële zorgverzekeraars (Zilveren Kruis, VGZ, etc.)
---
Wlz — Wet langdurige zorg | Blijvend intensieve zorg
Zorg voor mensen die 24/7 intensieve zorg nodig hebben (blijvend)
Bijv.: dementie in vergevorderd stadium, zwaar verstandelijke beperking
Indicatie: CIZ (Centrum Indicatiestelling Zorg)
Uitvoerder: zorgkantoren (onderdeel zorgverzekeraars)
---
WMO — Wet maatschappelijke ondersteuning | Lichtere ondersteuning
Hulp bij huishouden, dagbesteding, begeleiding, aanpassingen woning
Niet 24/7 intensieve zorg, maar ondersteuning in de samenleving
Uitvoerder: gemeente (eigen beleid per gemeente)
Eigen bijdrage: abonnementstarief (vast bedrag per 4 weken, ongeacht inkomen)> EXAMTIP: De drie lagen zijn examrelevant: Zvw voor curatieve zorg, Wlz voor blijvend intensieve 24/7-zorg (indicatie via CIZ), WMO voor lichtere ondersteuning via de gemeente. De Wlz verving in 2015 het zware deel van de vroegere AWBZ.
Zorgverzekeringswet (Zvw) — verdieping
De Zvw is verplicht voor iedereen die in Nederland woont of werkt. De financiering loopt via twee kanalen.
ZVW — FINANCIERINGSSTROOM 2026
Kanaal 1: Nominale premie (individu betaalt rechtstreeks aan verzekeraar)
Gemiddelde nominale premie 2026: ca. € 165 per maand per persoon
Zelf te kiezen verzekeraar (concurrentie op kwaliteit/prijs)
Basispakket: identiek bij alle verzekeraars (bepaald door overheid)
Aanvullende verzekering: commercieel, vrijwillig, niet gereguleerd
Acceptatieplicht: verzekeraar MOET accepteren voor basispakket
(niemand mag worden geweigerd voor het basispakket)
Kanaal 2: Inkomensafhankelijke bijdrage (IAB) — werkgever betaalt
Percentage: 6,51% (2026)
Grondslag: SV-loon tot max. € 71.628 per jaar
Via: loonaangifte loonheffingen (maandelijks door werkgever afgedragen)
Werkgever vergoedt dit aan werknemer: bruto vergoeding (belast loon!)
Gevolg: IAB komt bovenop het brutoloon → volledig loonkosten werkgever
Eigen risico:
Wettelijk verplicht eigen risico: € 385 per jaar (2026)
Geldt voor: ziekte(kosten)rekening ≥ 18 jaar
Vrijgesteld van eigen risico: huisartsbezoek, verloskundige, verloskunde
Vrijwillig eigen risico: extra tot max € 500 extra (lagere premie in ruil)
Zorgtoeslag:
Compensatie voor wie lage of middeninkomens heeft
Hoogte: inkomensafhankelijk (hoe lager inkomen, hoe hoger toeslag)
Uitvoerder: Belastingdienst/Toeslagen
Ahmed (inkomen ca. € 36.000): beperkte of geen zorgtoeslag
Medewerker met laag inkomen: volledige of bijna volledige compensatieIAB Zvw in de loonadministratie VGS
IAB ZVW — BEREKENING VGS (MEDEWERKER AHMED)
Bruto maandloon Ahmed: € 3.000
Jaarsalaris: € 36.000
IAB Zvw (6,51% × € 36.000): = € 2.344 per jaar = € 195 per maand
Dit bedrag:
- Betaalt VGS bovenop het brutoloon (loonkostenpost werkgever)
- Wordt NIET ingehouden op Ahmeds loon
- Vergoed aan Ahmed via de loonstrook als "IAB Zvw vergoeding"
(bruto vergoeding — telt mee als belast loon!)
Op de loonstrook van Ahmed staat:
Brutoloon: € 3.000
IAB Zvw-vergoeding: +€ 195 (werkgever vergoedt dit bruto)
Totaal fiscaal loon: € 3.195
Loonheffing over € 3.195: (hogere inhouding door IAB-vergoeding)Wet langdurige zorg (Wlz) — verdieping
De Wlz is bestemd voor mensen die blijvend intensieve zorg nodig hebben — zorg die niet meer door thuissituatie of WMO kan worden geleverd.
WLZ — TOEGANG EN UITVOERING
Toegangscriterium:
Blijvende, intensieve zorg die 24 uur per dag in de nabijheid nodig is
EN toezicht of ondersteuning is permanent noodzakelijk
Bijv.: vergevorderde dementie, ernstige verstandelijke beperking,
langdurig coma, zwaar lichamelijk gehandicapt (ALS)
Indicatiestelling: CIZ (Centrum Indicatiestelling Zorg)
Onafhankelijke overheidsinstantie
Stelt vast of iemand recht heeft op Wlz
Bepaalt zorgprofiel (ZZP: Zorgzwaartepakket → nu "Wlz-profiel")
Geen wachttijd voor indicatiestelling (maar wachttijd zorgaanbieder kan bestaan)
Zorgvormen in de Wlz:
Verblijf in instelling (verpleeghuis, gehandicapteninstelling): meest voorkomend
Volledig pakket thuis (VPT): instellingszorg maar thuis geleverd
Modulair pakket thuis (MPT): combinatie zorg thuis + dagbesteding
Persoonsgebonden budget (pgb): zelf zorg inkopen
Financiering en eigen bijdrage:
Premie: Wlz-premie van 9,65% (2026) over box 1 inkomen (via IB)
Eigen bijdrage: vastgesteld door CAK (Centraal Administratie Kantoor)
Twee tarieven:
Laag tarief: eerste 4 maanden (iedereen) ca. € 180/mnd (2026)
Hoog tarief: daarna (afhankelijk inkomen/vermogen) max. ca. € 2.800/mnd
CAK berekent de eigen bijdrage op basis van inkomen en vermogen
Hoe meer inkomen/vermogen: hoe hoger de eigen bijdrage (tot het maximum)WMO — Wet maatschappelijke ondersteuning
WMO — KENMERKEN
Doelgroep: mensen die thuis kunnen blijven wonen maar ondersteuning nodig hebben
Niet: 24/7 intensieve zorg (dat is Wlz)
Wat valt onder de WMO?
Huishoudelijke hulp (schoonmaak, boodschappen)
Begeleiding (dagbesteding, persoonlijke begeleiding)
Dagbesteding (structuur en zinvolle bezigheid overdag)
Woonaanpassingen (traplift, drempeloplossing)
Vervoer (regiotaxi, rolstoelvervoer)
Beschermd wonen (voor mensen met psychische problemen)
Uitvoering:
Gemeente (elk met eigen beleid en tarieven)
Aanvraag bij gemeente: indicatie en bewijs van behoefte
Gemeente beoordeelt en besluit
Eigen bijdrage:
Abonnementstarief: vast bedrag per 4 weken = ca. € 20,60/4 wkn (2026)
Ongeacht inkomen of de hoeveelheid zorg (geplafonneerd)
Was vroeger inkomensafhankelijk — nu voor iedereen gelijk bedrag
Doel: drempel verlagen zodat mensen zorg aanvragen die ze echt nodig hebben> EXAMTIP: Het abonnementstarief WMO is een vast bedrag per vier weken, ongeacht inkomen of hoeveelheid zorg. Dit werd ingevoerd om de drempel te verlagen. Voor de Wlz rekent het CAK een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage.
Vergelijking Zvw, Wlz en WMO
VERGELIJKING ZVW VS WLZ VS WMO
Aspect | Zvw | Wlz | WMO
-------------------|------------------------|----------------------------|-----------------------
Doelgroep | Iedereen in NL | Blijvend zware zorgbehoefte| Lichtere ondersteuning
Soort zorg | Curatieve zorg | 24/7 intensieve zorg | Hulp thuis/dagbest.
Indicatie | Geen (eigen keuze WG) | CIZ | Gemeente
Uitvoerder | Zorgverzekeraar | Zorgkantoor | Gemeente
Financiering | Nom.premie + IAB | Wlz-premie (9,65% IB) | Belastingmiddelen
Eigen bijdrage | Eigen risico € 385/jr | CAK (inkomensafh. hoog/laag| Abonnementstar. € 20,60/4wk
Verplicht? | Ja (voor iedereen) | Alleen indien geïndiceerd | Alleen indien aangevraagd
Aanvraag | Kies verzekeraar | Via CIZ | Via gemeenteRisicoverevening Zvw
RISICOVEREVENING
Probleem zonder risicoverevening:
Zorgverzekeraars zouden mensen met hoge zorgkosten (ouderen, chronisch zieken)
proberen te weigeren of te ontmoedigen.
Oplossing: risicoverevening
- Overheid (Zorginstituut Nederland) berekent per verzekerde een "normatieve kost"
- Verzekeraars met duurder-dan-gemiddeld verzekerdenbestand: compensatie ontvangen
- Verzekeraars met goedkoper-dan-gemiddeld bestand: afdracht
- Gevolg: verzekeraar niet gestraft voor duur verzekerdenbestand
- Gevolg: verzekeraar wél gestimuleerd op doelmatigheid en kwaliteit (niet op selectie)
Acceptatieplicht + risicoverevening = basis van het zorgstelselMissie
STORY: Karin wil voor VGS een zorgkostenoverzicht maken: hoeveel betaalt VGS als werkgever via de IAB Zvw, en welke informatie kunnen medewerkers gebruiken als zij of hun familieleden vragen hebben over zorgverzekering, Wlz en WMO? Ze maakt een informatiedocument én berekent de IAB-kosten voor VGS.
Stap 1 — Bereken de IAB Zvw-kosten voor alle VGS-medewerkers
IAB ZVW KOSTEN VGS — OVERZICHT 2026
Medewerker | Bruto maandloon | Jaarsalaris (bruto+vak.g.) | IAB 6,51% per jaar
-----------|-----------------|---------------------------|--------------------
Ahmed | € 3.000 | € 38.880 | € 2.531
Marloes | € 2.200 | € 28.512 | € 1.856
Jurgen | € 2.250 | € 29.160 | € 1.899
Fatima | € 2.600 | € 33.696 | € 2.194
Noor | € 2.400 | € 31.104 | € 2.025
Bas | € 1.900 | € 24.624 | € 1.603
Roos (DGA) | € 5.000 | € 64.800 | € 4.218
(max € 71.628)
TOTAAL VGS: ± € 16.326 per jaar
Aanvulling Thomas (stagiair): afhankelijk van stagecontractStap 2 — Maak de Excel-IAB-berekening
EXCEL STRUCTUUR IAB ZVW
Kolom A: Naam medewerker
Kolom B: Bruto maandloon
Kolom C: Jaarsalaris incl. vakantiegeld (=B*12*1,08)
Kolom D: IAB-grondslag (=MIN(C; 71628))
Kolom E: IAB per jaar (=D*6,51%)
Kolom F: IAB per maand (=E/12)
Totaalrij: SOM(E:E) voor totale IAB-kosten VGS per jaar
Extra infokolom:
Kolom G: Nominale premie medewerker (indicatief € 165/mnd — niet op loonstrook VGS)
Kolom H: Eigen risico medewerker (€ 385/jaar — niet op loonstrook VGS)
Kolom I: Heeft zorgtoeslag? (JA/NEE — indicatief op basis van inkomen)Stap 3 — Maak een medewerkersinfokaart: Zvw vs Wlz vs WMO
INFOKAART MEDEWERKERS VGS: WELKE ZORGREGELING VOOR WIE?
SITUATIE: Ik heb een huisartsbezoek of ziekenhuisopname nodig
→ Zvw (zorgverzekering). Declareer bij je zorgverzekeraar.
Eigen risico van € 385 per jaar geldt (tot dat bedrag betaal je zelf).
SITUATIE: Mijn ouder heeft dementie en kan niet meer thuis wonen
→ Wlz. Aanvragen bij CIZ via ciz.nl.
Na indicatie: zorgkantoor regelt de zorg.
Eigen bijdrage via CAK: afhankelijk van inkomen/vermogen.
SITUATIE: Ik heb hulp nodig bij het huishouden of begeleiding thuis
→ WMO. Aanvragen bij gemeente.
Eigen bijdrage: € 20,60 per 4 weken (abonnementstarief).
SITUATIE: Ik heb lage inkomsten en kan de zorgpremie niet betalen
→ Zorgtoeslag aanvragen via toeslagen.nl (DigiD).
Contacten:
Zorgverzekering: eigen verzekeraar (zie polis)
Wlz-indicatie: CIZ — ciz.nl — 088 789 10 00
WMO gemeente: 14-[gemeentenummer]
Zorgtoeslag: Belastingdienst/Toeslagen — 0800-0543
CAK (eigen bijdrage Wlz): cak.nl — 0800-228 357Stap 4 — Berekening eigen risico en zorgtoeslag medewerker
VOORBEELD: NOOR — ZVW-KOSTEN 2026
Bruto maandloon Noor: € 2.400
Jaarsalaris (geschat): € 31.104
Nominale premie Noor: € 165/mnd = € 1.980/jaar
Eigen risico (als gebruikt): max. € 385/jaar
Totale eigen zorgkosten Noor: max. € 2.365/jaar
Zorgtoeslag (indicatief):
Inkomen ± € 31.000 alleenstaand → ca. € 40-60/mnd zorgtoeslag
Netto zorgkost Noor na toeslag: ± € 1.980 - € 600 = ca. € 1.380/jaar
IAB van VGS voor Noor: € 2.025/jaar (betaalt VGS)
Totale zorgkosten voor Noor (eigen + VGS):
€ 1.380 (Noor) + € 2.025 (VGS) = ca. € 3.405/jaar voor haar zorgSla op als `VGS_zvw_wlz_wmo_overzicht_2026.xlsx`.