"Dashboards en KPI's"

"Module 13 · Tabellen & visualisatie"

"Alles wat telt op één scherm: een management-dashboard bouwen"

Concepts

Welkom bij de afsluiter — het dashboard

Fijn dat je er weer bent. Dit is de vierde en laatste les van Module 13, en daarmee de slotles van de hele serie visualisatie. Je kent nu Excel-tabellen (ch13a), draaitabellen (ch13b) en gevorderde grafieken (ch13c). Vandaag trekken we dat allemaal samen in één krachtig eindproduct: het **dashboard**.

Karin schuift haar laptop naar je toe. Op het scherm staat een werkmap met twaalf tabbladen vol getallen — omzetlijsten, inkoopfacturen, debiteuren, voorraad. Ze slaat hem dicht. *"Stel dat de eigenaar van Van Ginkel Solutions BV elke maandag vijf minuten heeft. Hij wil weten: gaat het goed of niet? Winnen we geld? Betalen onze klanten op tijd? Is er genoeg op voorraad? Hij heeft geen zin om twaalf tabbladen door te spitten. Wat hij wil, is één scherm. Dat is precies wat een dashboard doet."*

Een dashboard is één tabblad dat de meest belangrijke informatie van het hele werkboek samenvat, speciaal voor de eigenaar of manager. Geen details, geen losse lijsten — alleen de kern, in één oogopslag. Het richt de aandacht op wat telt, en laat de rest achterwege.

> TIP: Een goed dashboard beantwoordt drie vragen meteen: hoe staan we ervoor, waar gaat het goed en waar gaat het mis? Als je een getal meer dan twee keer moet opzoeken, hoort het op het dashboard. Als je het nooit nodig hebt in een management-gesprek, hoort het er niet op.

---

Wat zijn KPI's — en hoe kies je ze?

Voordat je kunt bouwen, moet je weten wat je op het dashboard wilt. Dat zijn de **KPI's** — Key Performance Indicators. Een KPI is een getal dat direct vertelt of een belangrijk aspect van de onderneming op koers ligt. Het woord "key" is bewust: niet elk getal is een KPI. Een KPI is er alleen als er ook een **doel** tegenover staat.

Denk er zo over: een KPI is altijd een combinatie van een *meting* en een *norm*. Omzet van € 42.000 zegt niets. Maar "omzet is € 42.000 terwijl het doel € 40.000 was" — dat zegt iets. De KPI is niet het getal alleen; het is het getal plus de vergelijking met het doel.

Voor een kleine onderneming als Van Ginkel Solutions BV zijn de meest relevante KPI's:

| KPI | Wat het meet | Doel (voorbeeld) | |---|---|---| | **Omzet** | Totale verkoopopbrengst in de periode | € 40.000 per maand | | **Brutowinst(marge)** | Omzet minus inkoopkosten, als % van omzet | Minimaal 35% | | **Openstaande debiteuren** | Totaal nog niet betaalde facturen | Maximaal € 15.000 | | **Kosten vs budget** | Werkelijke kosten versus begroting | Niet meer dan 105% van budget | | **Voorraadrotatie** | Hoe snel de voorraad omloopt (omzet ÷ gemiddelde voorraad) | Minimaal 8× per jaar |

Hoe kies je welke KPI's op jouw dashboard komen? Vraag jezelf af: als dit getal rood is, moet ik dan direct actie ondernemen? Is het antwoord ja, dan is het een KPI. Zijn het tien KPI's? Dan moet je scherper kiezen — een dashboard met tien gelijkwaardige getallen is eigenlijk geen dashboard, maar een tweede overzicht. Vier tot zes KPI's is het werkbare maximum voor een management-overzicht.

> TIP: Controleer bij elke kandidaat-KPI of er een duidelijk doel tegenover staat dat je zelf kunt bepalen. Geen doel betekent geen KPI — je kunt dan immers niet zeggen of het getal goed of slecht is.

---

De architectuur van een dashboard — hoe het werkt

Een dashboard bouw je niet door getallen rechtstreeks in te typen. Dan is het na twee weken verouderd en moet je alles handmatig bijwerken. In plaats daarvan haal je de sleutelcijfers *op* uit databronnen op andere tabbladen. Die bronnen — draaitabellen, samenvattingstabellen, lijsten — worden bijgewerkt, en het dashboard past zich automatisch aan.

   ARCHITECTUUR VAN EEN DASHBOARD

   Tabblad Data          Tabblad Draai          Tabblad DASHBOARD
   ─────────────         ─────────────          ─────────────────
   Verkooplijst  ──────► DraaiOmzet    ──────►  KPI: Omzet
   Factuurlijst  ──────► DraaiDebiteuren ─────►  KPI: Debiteuren
   Inkooplijst   ──────► DraaiKosten   ──────►  KPI: Kosten vs budget
   Voorraadlijst ──────► DraaiVoorraad ──────►  KPI: Voorraadrotatie

De pijlen lezen van links naar rechts: de ruwe data staat op een data-tabblad, een draaitabel verwerkt dat tot een samenvatting, en het dashboard haalt de sleutelcijfers op met een celverwijzing of X.ZOEKEN. Op het dashboard zelf staan zo goed als geen formules met berekeningen — alleen ophaalformules en voorwaardelijke opmaak.

Dit principe noemen we **scheiding van data en presentatie**. De getallen leven op de databronnen; het dashboard presenteert ze alleen. Ga je de getallen aanpassen? Doe dat op de databron. Wil je de lay-out veranderen? Doe dat op het dashboard, zonder de bronnen aan te raken.

Databronnen | lagen
Ruwe lijsten op aparte tabbladen
Nooit rechtstreeks op het dashboard
Eén plek beheren is overzichtelijk
---
Draaitabellen | verwerking
Tellen, sommeren, groeperen
Geeft sleutelcijfers die dashboard ophaalt
Bijwerken met Alles vernieuwen
---
Dashboard | presentatie
Alleen celverwijzingen en X.ZOEKEN
Geen berekeningen in de dashboardcellen
Professionele lay-out, geen rommel

> TIP: Beschouw het dashboard als een spiegel, geen rekenmachine. Het reflecteert wat de tabbladen erachter berekenen. Klopt een getal niet? Kijk dan op de databron of de draaitabel, nooit op het dashboard zelf.

---

Stap 1 — Sleutelcijfers ophalen met celverwijzingen en X.ZOEKEN

Stel je draaitabel op het tabblad `DraaiOmzet` heeft een cel `B3` met de totale omzet van het geselecteerde kwartaal. Je wilt dat getal op je dashboard tonen. Dat doe je simpelweg met een celverwijzing:

   Op tabblad DASHBOARD, cel C5:
   ='DraaiOmzet'!B3

De uitroepteken-notatie `'Tabbladnaam'!Celnaam` is de manier om naar een andere tabblad te verwijzen. Als de naam spaties bevat, zet je hem tussen aanhalingstekens. Zo staat in C5 altijd hetzelfde getal als in `DraaiOmzet!B3` — vanzelf bijgewerkt.

Soms staat je sleutelgetal niet op een vaste cel maar in een rij met omschrijvingen, zoals een samenvatting met kostenposten naast namen. Dan is X.ZOEKEN handiger:

   Op tabblad DASHBOARD, cel C8:
   =X.ZOEKEN("Brutowinst";'Samenvatting'!A:A;'Samenvatting'!B:B)

Hier zoekt X.ZOEKEN de tekst "Brutowinst" op in kolom A van het tabblad `Samenvatting`, en geeft de bijbehorende waarde uit kolom B terug. Zelfs als de rijen op het tabblad `Samenvatting` van volgorde veranderen, vindt X.ZOEKEN de juiste waarde nog steeds.

> TIP: Gebruik een directe celverwijzing (`='Tabblad'!B3`) als het getal altijd op dezelfde plek staat. Gebruik X.ZOEKEN als je op naam zoekt in een lijst — dan ben je niet afhankelijk van een vaste cel.

---

Stap 2 — Sparklines: een minigrafiek in één cel

Voor het dashboard wil je soms een mini-trendlijn naast een KPI laten zien — niet een volledige grafiek, maar alleen een snelle indruk van de beweging. Dat kan met **sparklines**: kleine, ingebedde grafieken die precies in één cel passen.

   KPI              | Waarde  | Trend (sparkline)
   ─────────────────┼─────────┼──────────────────
   Omzet            │ € 42.000│ ▁▃▅▇▆  ←  één cel
   Brutowinst       │   38%   │ ▇▆▅▆▇  ←  één cel

Je maakt een sparkline zo: selecteer de cel waar de mini-grafiek moet komen, ga naar **Invoegen → Sparklines → Lijn** (of Kolom, of Winst/verlies). Wijs in het venster bij **Gegevensbereik** de reeks aan — dat zijn de historische waarden, bijvoorbeeld de omzet van de afgelopen zes maanden. De sparkline verschijnt direct.

Handige aanpassingen via het lint (tab **Sparkline**):

**Markeringspunten**: zet een stip op het hoogste of laagste punt
**Kleur**: pas de lijnkleur aan zodat hij past bij je dashboardpalet
**As**: vaste minimum/maximumwaarden zodat meerdere sparklines vergelijkbaar zijn

   VOORBEELD: sparkline voor omzet per maand

   Gegevensbereik: 'Data'!B2:B7  (omzet jan–jun)
   Sparkline-cel:  D5 op DASHBOARD-tabblad

   Resultaat in D5: ▂▃▅▇▆▄  (een lijn die de trend toont)

Sparklines zijn gekoppeld aan hun databron. Komen er nieuwe maanden bij, dan pas je het gegevensbereik aan en is de trendlijn meteen bijgewerkt.

> TIP: Sparklines zijn ideaal naast KPI-waarden op een dashboard: ze geven context (stijgt het, daalt het?) zonder ruimte in te nemen. Gebruik "Lijn" voor trends, "Kolom" voor vergelijking per periode, en "Winst/verlies" voor positief/negatief.

---

Stap 3 — KPI-scorecard: een raster van naam, doel, huidig en status

De meest compacte manier om meerdere KPI's op een dashboard te tonen is een **scorecard**: een tabel met vier kolommen. Per rij één KPI, met zijn doelwaarde, de huidige meting, en een statusindicator die meteen rood of groen kleurt.

   KPI-SCORECARD NEXUS RETAIL — kwartaal 2 2026

   KPI                 │ Doel        │ Huidig      │ Status
   ────────────────────┼─────────────┼─────────────┼────────
   Omzet               │ € 40.000    │ € 42.150    │  ▲ GOED
   Brutowinst-marge    │ 35%         │ 33%         │  ▼ LET OP
   Openst. debiteuren  │ ≤ € 15.000  │ € 19.400    │  ▼ LET OP
   Kosten vs budget    │ ≤ 105%      │ 98%         │  ▲ GOED
   Voorraadrotatie     │ ≥ 8×/jaar   │ 7,2×/jaar   │  ▼ LET OP

De **statuskolom** vul je met een eenvoudige ALS-formule. Stel doel staat in kolom B, huidig in kolom C, en de status moet in kolom D:

   Omzet (rij 3):   =ALS(C3>=B3;"▲ GOED";"▼ LET OP")

   Brutowinst (rij 4, hier is lager slechter):
                    =ALS(C4>=B4;"▲ GOED";"▼ LET OP")

   Debiteuren (rij 5, hier is lager beter):
                    =ALS(C5<=B5;"▲ GOED";"▼ LET OP")

Let op het verschil: bij omzet is *hoger* goed (gebruik `>=`), bij debiteuren is *lager* goed (gebruik `<=`). Denk per KPI na welke richting "goed" is.

Daarna voeg je **voorwaardelijke opmaak** toe op de statuskolom: cellen met "▲ GOED" krijgen een groene achtergrond, cellen met "▼ LET OP" een rode. Dat geeft het stoplichteffect waar een manager in één oogopslag iets aan heeft.

   Regel 1: cel bevat "▲ GOED"  →  groene opvulling
   Regel 2: cel bevat "▼ LET OP" →  rode opvulling

Of je kiest de iets elegantere aanpak: gebruik een formuleregel op de hele rij zodat de hele rij kleurt als een KPI rood staat, precies zoals je leerde in ch12c. Dan springt een probleemregel er meteen volledig uit.

> TIP: Het symbool ▲ (omhoog, goed) en ▼ (omlaag, probleem) zijn gewone Unicode-tekens die je kunt typen of kopiëren. Ze maken de scorecard direct leesbaar zonder dat iemand een legenda nodig heeft. Voeg de kleur toe met voorwaardelijke opmaak — niet met handmatige celvulling.

---

Stap 4 — Slicers koppelen aan meerdere draaitabellen

Tot nu toe wordt het dashboard bijgewerkt als de onderliggende data verandert. Maar de eigenaar wil ook kunnen filteren: "laat me kwartaal 1 zien" of "laat me kwartaal 2 zien". Dat kan met een **slicer** die aan alle draaitabellen tegelijk gekoppeld is.

In ch13b leerde je slicers gebruiken op één draaitabel. Het krachtige is dat je één slicer op *meerdere* draaitabellen tegelijk kunt aansluiten. Klik daarvoor op de slicer en kies in het lint (tab **Slicer**) de knop **Rapportverbindingen**. In het venster dat opent, vink je álle draaitabellen aan waarop de slicer moet werken.

   SLICER: Kwartaal    [K1] [K2] [K3] [K4]
                                  ↑
                           één klik filtert:
                           - DraaiOmzet
                           - DraaiDebiteuren
                           - DraaiKosten
                           - DraaiVoorraad

Zodra de slicer aan alle draaitabellen gekoppeld is, filtert één klik op "K2" alle draaitabellen gelijktijdig op kwartaal 2. En omdat het dashboard zijn getallen ophaalt uit die draaitabellen via celverwijzingen, verandert de hele scorecard mee. Eén klik, het hele dashboard bijgewerkt.

Voorwaarde: alle draaitabellen die je wilt koppelen moeten zijn gebaseerd op **dezelfde gegevensbron** (hetzelfde Excel-tabel of hetzelfde databereik). Zijn ze op verschillende bronnen gebaseerd, dan kan Excel ze niet aan elkaar koppelen.

Rapportverbindingen | koppelen
Tab Slicer → Rapportverbindingen
Vink alle draaitabellen aan
Één slicer filtert ze allemaal
---
Kwartaalfilter | navigeren
K1 K2 K3 K4 als slicer-knoppen
Klik wisselt het hele dashboard
Vergelijken per kwartaal
---
Alles vernieuwen | bijwerken
Rechtermuisknop → Alles vernieuwen
Of: Gegevens → Alles vernieuwen
Haalt nieuwe data op in één keer

> TIP: Koppel de slicer pas aan meerdere draaitabellen *nadat* je hebt gecontroleerd dat ze dezelfde bron hebben. Ga naar een draaitabel, klik met de rechtermuisknop en kies "Draaitabelopties" — onder "Gegevens" zie je welke bron hij gebruikt. Komen ze overeen? Dan werkt de koppeling.

---

Stap 5 — Professionele dashboardopmaak

Een dashboard met de juiste getallen maar een rommelige lay-out werkt niet. De eigenaar moet het in vijf seconden kunnen lezen. Dat vraagt om een paar bewuste opmaaakkeuzes.

**Zet rasterlijnen uit.** Op een dashboard wil je geen grijze cellijnen op de achtergrond — die geven een gefragmenteerd gevoel. Ga naar **Beeld → Rasterlijnen** en haal het vinkje weg. Het blad wordt wit en geeft veel meer rust.

**Gebruik een consistent kleurpalet.** Kies twee of drie kleuren en houd je eraan. Een voorbeeld dat goed werkt:

   Kleurpalet voor Van Ginkel Solutions BV dashboard:
   ─────────────────────────────────────
   Kopregel achtergrond:  donkerblauw  (#1F3864)
   Kopregel tekst:        wit
   KPI-labels:            lichtgrijs   (#F2F2F2)
   KPI-waarden:           zwart/donkergrijs
   Status GOED:           groen        (#70AD47)
   Status LET OP:         rood         (#FF0000) of oranje
   Grafieken/sparklines:  één accentkleur, bv. blauw of oranje

**Verberg kolom- en rijkoppen en tabbladtabs.** Voor een puur dashboardgevoel kun je via **Beeld → Koppen weergeven** de kolom/rijkoppen verbergen. Tabbladtabs verberg je via rechtermuisklik op de tab → **Verbergen** (doe dit pas als alles klaar is, zodat je de andere tabbladen nog kunt bereiken). Let op: doe dit alleen op het dashboardtabblad zelf, niet op de datatabs.

**Niet te druk.** Elke cel zonder functie is ruis. Laat ruimte tussen secties door rijen en kolommen leeg te laten als scheiding. Gebruik kolombreedte om tekst netjes uit te lijnen. Vermijd kleuren die niet betekenisvol zijn — elke kleur op een dashboard moet een reden hebben.

> TIP: Test je dashboard door het aan iemand te laten zien die er niets van weet. Begrijpen ze in tien seconden wat de groene en rode vakjes betekenen? Zo niet, pas dan de opmaak aan — niet de inhoud.

---

Stap 6 — Het dashboard beschermen

Een dashboard is alleen waardevol als de onderliggende data intact blijft. De eigenaar moet het dashboard kunnen bekijken en de slicer kunnen gebruiken, maar mag niet per ongeluk een cel op de databron overschrijven. Dat regel je met **werkbladbeveiliging**.

In Excel is elke cel standaard ingesteld als "vergrendeld", maar die vergrendeling heeft pas effect als je het werkblad ook daadwerkelijk beschermt. Het werkt in twee stappen:

**Stap A — Ontgrendel de cellen die de gebruiker mag aanpassen** (in dit geval: de slicer-cellen en eventuele invoervelden). Selecteer die cellen, klik rechts → **Celeigenschappen → tabblad Beveiliging**, en zet het vinkje bij "Vergrendeld" uit.

**Stap B — Bescherm het werkblad.** Ga naar **Controleren → Blad beschermen**. In het venster kun je een wachtwoord instellen (optioneel) en aanvinken wat de gebruiker wél mag doen, zoals "Vergrendelde cellen selecteren" (lezen) en "Slicers gebruiken".

   AANBEVOLEN INSTELLINGEN bij blad beschermen:
   ✅ Vergrendelde cellen selecteren  (lezen mag altijd)
   ✅ Niet-vergrendelde cellen selecteren
   ✅ Slicers gebruiken               (filteren mag)
   ❌ Cellen opmaken
   ❌ Rijen/kolommen invoegen of verwijderen

Met deze instelling kan de eigenaar het dashboard lezen en de slicer bedienen, maar kan hij geen cellen aanpassen, rijen verwijderen of formules overschrijven. De databronnen op de andere tabbladen bescherm je op dezelfde manier als je dat wilt.

> TIP: Een wachtwoord op werkbladbeveiliging is bedoeld om per ongeluk bewerken te voorkomen, niet als serieuze beveiliging. Iemand die echt toegang wil, kan het omzeilen. Het beschermt wél tegen onbedoelde aanpassingen door collega's of de eigenaar zelf.

---

Samenvatting — het geheel in één blik

Je hebt nu alle bouwstenen van een professioneel management-dashboard geleerd. Laten we ze op een rij zetten:

   BOUWSTENEN VAN EEN DASHBOARD

   1. DATABRONNEN op aparte tabbladen
      └─ lijsten, draaitabellen, samenvattingen

   2. OPHALEN met celverwijzingen en X.ZOEKEN
      └─ ='DraaiOmzet'!B3  of  X.ZOEKEN(naam; ...)

   3. SPARKLINES als mini-trendindicator
      └─ Invoegen → Sparklines → Lijn

   4. KPI-SCORECARD met ALS + voorwaardelijke opmaak
      └─ naam | doel | huidig | ▲/▼ status (rood/groen)

   5. SLICER gekoppeld aan meerdere draaitabellen
      └─ Rapportverbindingen → alle draaitabellen aanvinken

   6. OPMAAK: geen rasterlijnen, consistent palet, niet te druk

   7. BESCHERMING: blad beschermen, slicers vrijlaten

Karin leunt achterover. *"Zie je wat je nu kunt? De eigenaar opent het werkboek, ziet in één oogopslag hoe het kwartaal ervoor staat, kiest een ander kwartaal in de slicer, en het hele scherm past zich aan. Geen zoekwerk, geen handmatig updaten, geen pen meer nodig. Dat is wat een dashboard doet. En jij hebt nu alles in huis om het te bouwen. Aan de slag met de missie."*

> TIP: Bouw het dashboard stap voor stap op: begin met de databronnen en draaitabellen, voeg dan de ophaalformules toe, test of de getallen kloppen, en pas dan de opmaak aan. Goed gebouwd is goed gebouwd — een mooie lay-out op verkeerde getallen helpt niemand.

---

Missie

STORY: Karin zet haar laptop klaar. *"De eigenaar van Van Ginkel Solutions BV heeft gevraagd om een management-dashboard. Hij wil elke maandag in twee minuten weten hoe kwartaal 2 ervoor staat: omzet, brutowinst, openstaande debiteuren, kosten versus budget en voorraadrotatie. En hij wil per kwartaal kunnen filteren. Ik heb de databron al klaargezet — jij bouwt het dashboard. Ik geef het kader; de formules en opmaak stel je zelf in."*

Stap 1 — Zet de werkmap op

Open een nieuwe werkmap en maak **vier tabbladen** aan. Geef ze de namen: `Data`, `Draai`, `Samenvatting` en `DASHBOARD`. Het tabblad `DASHBOARD` wordt het eindproduct; de andere drie zijn de bronnen.

Vul op het tabblad `Data` de volgende verkoopgegevens in. Dit zijn de kwartaalomzetten en brutowinstmarges van Van Ginkel Solutions BV voor 2026:

   Tabblad: Data

        A          B          C          D
   ┌─────────┬──────────┬──────────┬───────────────┐
 1 │ Kwartaal│ Omzet    │ Brutowinst│ Kosten        │
 2 │ K1      │ 38.500   │ 13.475   │ 9.800         │
 3 │ K2      │ 42.150   │ 13.909   │ 11.200        │
 4 │ K3      │ 41.000   │ 14.350   │ 10.500        │
 5 │ K4      │ 44.800   │ 16.128   │ 12.100        │
   └─────────┴──────────┴──────────┴───────────────┘

   Typ in E1: "Budget kosten"
   E2: 10.000  E3: 10.500  E4: 10.500  E5: 11.000

Voeg op het tabblad `Samenvatting` ook de openstaande debiteuren en voorraadrotatie in:

   Tabblad: Samenvatting

        A                        B
   ┌──────────────────────────┬──────────┐
 1 │ KPI                      │ Waarde K2│
 2 │ Openstaande debiteuren   │ 19.400   │
 3 │ Voorraadrotatie          │ 7,2      │
   └──────────────────────────┴──────────┘

Stap 2 — Maak een draaitabel en koppel een slicer

Ga naar het tabblad `Draai`. Maak hier een draaitabel op basis van het databereik `Data!A1:E5`. Zet **Kwartaal** in het rijgedeelte en **Omzet** in het waardegedeelte (Som van Omzet). Voeg ook **Kosten** en **Budget kosten** toe als waarden.

Voeg vervolgens een **slicer** toe op het veld **Kwartaal**: klik in de draaitabel, ga naar **Draaitabel analyseren → Slicer invoegen**, vink Kwartaal aan. De slicer toont nu K1 t/m K4 als knoppen.

Noteer de cel waar de totale omzet van het geselecteerde kwartaal staat — dat is straks de cel die je op het dashboard ophaalt. Afhankelijk van je draaitabel is dat zoiets als `Draai!B3` (de waarde voor K2 als K2 geselecteerd is).

> TIP: Filtert de slicer op K2 terwijl de draaitabel slechts één rij toont? Dan staat de omzetwaarde in een vaste cel — noteer die. Filtert hij op alle vier kwartalen tegelijk? Kies dan in de slicer K2 zodat de dashboardwaarden voor kwartaal 2 kloppen.

Stap 3 — Bouw de KPI-scorecard op het DASHBOARD-tabblad

Ga naar het tabblad `DASHBOARD`. Zet eerst een koptitel in **A1**:

   A1: NEXUS RETAIL — MANAGEMENT DASHBOARD  (vetgedrukt, grote letter)
   A2: Kwartaaloverzicht 2026

Bouw daarna de KPI-scorecard. Maak de kopregel in **rij 4** en de vijf KPI-rijen in **rijen 5–9**:

        A                        B           C            D
   ┌──────────────────────────┬──────────┬────────────┬──────────┐
 4 │ KPI                      │ Doel     │ Huidig     │ Status   │
 5 │ Omzet                    │ 40.000   │ (formule)  │ (formule)│
 6 │ Brutowinst-marge         │ 35%      │ (formule)  │ (formule)│
 7 │ Openstaande debiteuren   │ 15.000   │ (formule)  │ (formule)│
 8 │ Kosten vs budget         │ 105%     │ (formule)  │ (formule)│
 9 │ Voorraadrotatie          │ 8        │ (formule)  │ (formule)│
   └──────────────────────────┴──────────┴────────────┴──────────┘

Typ de doelwaarden in kolom B. Vul kolom C met ophaalformules:

**C5 (Omzet):** haal de omzetwaarde op uit de draaitabelcel die je in stap 2 hebt genoteerd. Gebruik `='Draai'!B3` of de juiste celverwijzing.
**C6 (Brutowinst-marge):** de marge bereken je als brutowinst gedeeld door omzet. Maar de brutowinst staat op `Data!C3`. Typ: `='Data'!C3/'Data'!B3` — en maak de cel op als percentage.
**C7 (Openstaande debiteuren):** haal op met X.ZOEKEN uit de Samenvatting-tabel:

```text =X.ZOEKEN("Openstaande debiteuren";'Samenvatting'!A:A;'Samenvatting'!B:B) ```

**C8 (Kosten vs budget):** de verhouding werkelijke kosten / budget. Gebruik `='Data'!D3/'Data'!E3` en maak de cel op als percentage.
**C9 (Voorraadrotatie):** zelfde X.ZOEKEN-aanpak als C7, maar zoek op "Voorraadrotatie".

Stap 4 — Voeg ALS-formules en voorwaardelijke opmaak toe

Vul kolom D met statusformules. Denk per KPI na welke richting "goed" is:

   D5 (Omzet, hoger is beter):
   =ALS(C5>=B5;"▲ GOED";"▼ LET OP")

   D6 (Brutowinst-marge, hoger is beter):
   =ALS(C6>=B6;"▲ GOED";"▼ LET OP")

   D7 (Debiteuren, lager is beter — ≤ doel is goed):
   =ALS(C7<=B7;"▲ GOED";"▼ LET OP")

   D8 (Kosten vs budget, lager is beter — ≤ doel is goed):
   =ALS(C8<=B8;"▲ GOED";"▼ LET OP")

   D9 (Voorraadrotatie, hoger is beter):
   =ALS(C9>=B9;"▲ GOED";"▼ LET OP")

Voeg nu voorwaardelijke opmaak toe op het bereik **D5:D9**:

Cellen die "▲ GOED" bevatten → groene achtergrond (markeringsregel: "tekst die bevat" → "GOED")
Cellen die "▼ LET OP" bevatten → rode achtergrond (markeringsregel: "tekst die bevat" → "LET OP")

Controleer: voor K2 moeten Omzet en Kosten vs budget op groen staan (omzet 42.150 > doel 40.000; kosten 11.200/10.500 = 107% maar wacht — pas het doel aan naar 110% als je wilt dat K2 ook groen is, of laat het op 105% zodat je een mix ziet van rood en groen).

Stap 5 — Voeg een sparkline toe voor de omzettrend

Selecteer cel **E5** op het DASHBOARD-tabblad. Ga naar **Invoegen → Sparklines → Lijn**. Wijs als gegevensbereik de vier kwartaalomzetwaarden aan: `Data!B2:B5`. De sparkline toont nu de trend van K1 t/m K4 als een klein lijngrafieken in één cel.

Pas via de tab **Sparkline** de kleur aan zodat hij past bij je dashboardpalet. Voeg eventueel een markering toe voor het hoogste punt (Markeringspunten → Hoge punt).

Typ in **F5** een label: `Trend K1–K4` als context naast de sparkline.

Stap 6 — Koppel de slicer aan de draaitabel en maak het dashboard af

De slicer staat op het tabblad `Draai`. Klik op de slicer en controleer via **Slicer → Rapportverbindingen** welke draaitabellen er aan gekoppeld zijn. In deze werkmap is er slechts één draaitabel — controleer dat die aangevinkt staat.

Selecteer nu **K2** in de slicer. De draaitabelcellen worden bijgewerkt naar kwartaal-2-waarden, en via de celverwijzingen op het DASHBOARD veranderen de KPI-waarden automatisch mee. Klik terug op **K1** en zie hoe de omzet verandert naar 38.500 — en de statuskleur misschien van groen naar rood springt.

Maak het dashboard visueel af:

Ga naar **Beeld → Rasterlijnen** op het DASHBOARD-tabblad en zet het vinkje uit.
Geef rij 4 (de koptegel) een donkere achtergrondkleur met witte tekst.
Maak kolom A breed genoeg zodat de KPI-namen niet worden afgekapt.
Bescherm het DASHBOARD-blad via **Controleren → Blad beschermen** — laat "Vergrendelde cellen selecteren" en eventueel "Slicers gebruiken" aangevinkt.

Sla het bestand op als `Van Ginkel Solutions BV management dashboard`.

**Karin bekijkt het resultaat en knikt.** *"Precies wat de eigenaar vroeg. Hij opent het werkboek, ziet direct welke KPI's groen en welke rood zijn, klikt op K1 of K3 om een ander kwartaal te zien, en het hele scherm past zich aan. Geen uitleg nodig. Dat is het verschil tussen een spreadsheet en een dashboard: een spreadsheet toont data, een dashboard vertelt een verhaal. En jij hebt dat verhaal nu zelf gebouwd. Module 13 is hiermee klaar — en daarmee het hele programma. Knap gedaan."*