Rentabiliteitsberekeningen

Concepts

Wat is rentabiliteit?

**Rentabiliteit** meet de winstgevendheid van het geïnvesteerde vermogen. Er zijn drie kernkengetallen:

REV — Rentabiliteit Eigen Vermogen | Hoeveel procent rendement behalen de eigenaren op hun geïnvesteerde vermogen?
RTV — Rentabiliteit Totaal Vermogen | Hoeveel rendement behaalt de onderneming op het totale geïnvesteerde vermogen (ongeacht de financieringsbron)?
IVV — Interest (Kosten) Vreemd Vermogen | Wat is het gemiddelde rentepercentage dat betaald wordt over het vreemd vermogen?

Formules en berekeningen

REV = (Nettowinst / Gemiddeld eigen vermogen) × 100%

RTV = ((Nettowinst + Interestkosten VV) / Gemiddeld totaal vermogen) × 100%

IVV = (Interestkosten vreemd vermogen / Gemiddeld vreemd vermogen) × 100%

Toelichting:
- "Gemiddeld" = (beginwaarde + eindwaarde) / 2
  Bijv. EV begin jaar = €160.000, EV eind jaar = €180.000
  Gemiddeld EV = (€160.000 + €180.000) / 2 = €170.000
- Nettowinst = winst NA belasting
- Interestkosten VV = rentekosten op leningen (betaalde interest)
- Bij RTV worden interestkosten terug opgeteld bij de winst:
  de totale vergoeding voor kapitaalverschaffers (winst voor eigen vermogen + rente voor vreemd vermogen)

> EXAMTIP: Bij RTV tel je interestkosten terug op bij nettowinst. Reden: RTV meet het rendement op ALLE vermogen — de rente die je betaalt is ook een vergoeding voor kapitaalinbreng (van de bank).

Voorbeeldberekening Van Ginkel

Gegeven:
EV begin jaar: €160.000, EV eind jaar: €180.000
VV begin jaar: €230.000, VV eind jaar: €220.000
TV begin jaar: €390.000, TV eind jaar: €400.000
Nettowinst:           €22.000
Interestkosten VV:    €11.500

Gemiddeld EV = (€160.000 + €180.000) / 2 = €170.000
Gemiddeld VV = (€230.000 + €220.000) / 2 = €225.000
Gemiddeld TV = (€390.000 + €400.000) / 2 = €395.000

REV = €22.000 / €170.000 × 100% = 12,94%

RTV = (€22.000 + €11.500) / €395.000 × 100%
    = €33.500 / €395.000 × 100%
    = 8,48%

IVV = €11.500 / €225.000 × 100% = 5,11%

Financieel hefboomeffect

Het financieel hefboomeffect (leverage) beschrijft het verband tussen REV, RTV en IVV:

REV > RTV als RTV > IVV    → positief hefboomeffect
REV = RTV als RTV = IVV    → hefboomeffect = nul
REV < RTV als RTV < IVV    → negatief hefboomeffect

Verklaring:
- Als de onderneming een hoger rendement op het totale vermogen behaalt (RTV)
  dan ze aan rente betaalt voor het vreemd vermogen (IVV),
  dan verdient het vreemd vermogen mee voor de eigenaren → REV stijgt extra.

- Hoe meer vreemd vermogen wordt ingezet (hogere leverage),
  hoe groter het verschil tussen REV en RTV als RTV > IVV.
  Maar ook: hoe groter het negatieve effect als RTV < IVV.

Voorbeeld hefboomeffect:
RTV = 8,48%, IVV = 5,11%
RTV > IVV → positief hefboomeffect → REV > RTV
REV = 12,94% > RTV = 8,48% ✓

Conclusie: het gebruik van vreemd vermogen vergroot het rendement
op het eigen vermogen zolang RTV > IVV.

> EXAMTIP: Op het examen geldt: bereken de drie kengetallen, stel vast of RTV > of < IVV, en concludeer of het hefboomeffect positief of negatief is.

Terugrekenen

Als REV gegeven is en EV gezocht:
Gemiddeld EV = Nettowinst / (REV / 100)

Als RTV gegeven is en TV gezocht:
Gemiddeld TV = (Nettowinst + interestkosten) / (RTV / 100)

Als IVV gegeven is en VV gezocht:
Gemiddeld VV = Interestkosten / (IVV / 100)

---

Missie

STORY: Van Ginkel Solutions BV sluit het jaar 2025 af. Karin berekent de rentabiliteitskengetallen en analyseert het hefboomeffect.

Stap 1 — Gegeven gegevens

EV begin 2025: €165.000    EV eind 2025: €180.000
VV begin 2025: €210.000    VV eind 2025: €220.000
TV begin 2025: €375.000    TV eind 2025: €400.000
Nettowinst 2025: €22.000
Interestkosten VV 2025: €11.000

Stap 2 — Gemiddelden berekenen

Gemiddeld EV = (€165.000 + €180.000) / 2 = €172.500
Gemiddeld VV = (€210.000 + €220.000) / 2 = €215.000
Gemiddeld TV = (€375.000 + €400.000) / 2 = €387.500

Stap 3 — Kengetallen berekenen

REV = €22.000 / €172.500 × 100% = 12,75%

RTV = (€22.000 + €11.000) / €387.500 × 100%
    = €33.000 / €387.500 × 100%
    = 8,52%

IVV = €11.000 / €215.000 × 100% = 5,12%

Stap 4 — Hefboomeffect analyseren

RTV = 8,52%   vs.   IVV = 5,12%
RTV > IVV → positief financieel hefboomeffect

REV = 12,75% > RTV = 8,52% ✓ (klopt bij positief hefboom)

Conclusie: Van Ginkel behaalt op het totale vermogen 8,52% rendement,
terwijl vreemd vermogen slechts 5,12% kost. Het verschil (3,40 procentpunten)
"vloeit" naar de eigenaren en vergroot de REV boven de RTV.
Het financieel hefboomeffect werkt in het voordeel van Van Ginkel.

Stap 5 — Terugrekenen

Als de REV 15% zou zijn en de nettowinst €22.000, hoeveel bedraagt dan het gemiddeld EV?

Gemiddeld EV = nettowinst / (REV / 100)
             = €22.000 / 0,15
             = €146.667